Zabezpieczenia osobiste a rzeczowe – plusy i minusy

Działalność ekonomiczna polegająca na powierzaniu osobom trzecim pieniędzy lub towarów w celu dokonywania przez nich określonych działań ekonomiczno-prawnych nieodwołalnie związana jest z ryzykiem niemożliwości odzyskania powierzonych pieniędzy.

Przyczyny tej niemożliwości mogą być różne – od nieuczciwości kontrahenta, niezamierzającego oddać pieniędzy, przez niepowodzenia gospodarcze, które faktycznie uniemożliwiają mu zwrot pieniędzy, aż po zdarzenia obiektywne, np. śmierć kontrahenta lub jego likwidacja (w wypadku osoby prawnej). W każdej z tych sytuacji dawca pieniędzy – wierzyciel – musi dokonywać dodatkowych czynności zmierzających do odzyskania pieniędzy, licząc się z tym, że przedsięwzięcia te mogą okazać się bezskuteczne. Dlatego też już w momencie przygotowania umowy należy przewidzieć mechanizmy zabezpieczające zwrotność pieniędzy.
Prawne zabezpieczenie wierzytelności pieniężnych zyskuje coraz większe znaczenie w obrocie gospodarczym wraz z upowszechnieniem się wśród przedsiębiorców standardów ochrony przy dokonywaniu transakcji. Do niedawna ustanawianie zabezpieczeń było charakterystyczne dla umów obrotu bankowego, obecnie coraz więcej przedsiębiorców korzysta z różnorodnych form zabezpieczenia zawieranych kontraktów.
Przez zabezpieczenie należy rozumieć środek umożliwiający wierzycielowi realizację swych należności, gdy dłużnik nie może lub nie chce ich uiścić w sposób pewniejszy, a niekiedy również prostszy i szybszy niż przy zobowiązaniu niezabezpieczonym.
Natomiast zabezpieczenia prawne oznaczają ustanowienie w formach przewidzianych bezpośrednio lub pośrednio przez obowiązujące prawo, poprzez dokonanie czynności prawnych prawa cywilnego, a więc złożenie oświadczeń woli o przewidzianej prawem formie i treści, mających na celu wywołanie określonych skutków prawnych. W konsekwencji wierzyciel uzyskuje pewne dodatkowe uprawnienia służące uzyskaniu jego należności wobec dłużnika lub wobec osoby trzeciej, których nie miałby w zwykłym stanie rzeczy.