Proces controllingu finansowego

Budowa skutecznego i efektywnego systemu zarządzania w przedsiębiorstwie jest bardzo istotnym czynnikiem umożliwiającym rozwój organizacji w obecnym rynku. Również przemiany gospodarcze po 1989 r. oraz wejście Polski do struktur Unii Europejskiej w 2004 r. uwypukliły i wykształciły nowe podejście do funkcjonowania przedsiębiorstw.

Intensywna konkurencja zmusiła przedsiębiorstwa do ciągłego rozwoju oraz bieżącej obserwacji i ograniczania kosztów działalności. Przejrzysty obraz rzeczywistości oraz szybkość reakcji i działania stanowią o jakości i efektywności zarządzania.
Cykliczne badania efektywności działania firmy umożliwiają realną ocenę sytuacji firmy w stale zmieniających się warunkach. Po pierwsze, zmianom ulegają zewnętrzne warunki funkcjonowania firmy (rynki dostaw i sprzedaży, konkurencja, otoczenie gospodarcze i prawne), po drugie, zmiany zachodzą w samej firmie (ewolucja sieci sprzedaży i dystrybucji, portfele produktów, procesy produkcyjne lub usługowe), po trzecie wreszcie, praktyka prowadzenia biznesu ulega stałej poprawie i należy nadążać za najnowocześniejszymi trendami.
Controlling jest więc jedynym wiarygodnym i skutecznym źródłem informacji dotyczących szczegółów funkcjonowania przedsiębiorstwa, rentowności poszczególnych działań oraz realizacji celów strategicznych i operacyjnych. Za pomocą controllingu firma otrzymuje szeroką wiedzę o własnej efektywności, źródłach zysków lub strat na swojej działalności, możliwościach i barierach rozwoju oraz profesjonalizmie pracowników i kompetencjach kadry zarządzającej.
Controlling niewątpliwie jest inwestycją służącą rozwojowi przedsiębiorstwa, dlatego zawsze należy pamiętać o korzyściach, dla których firma decyduje się na controlling i ponosi na ten cel określone wydatki. Podkreślmy więc, że celem wdrożenia controllingu są korzyści organizacyjne, zarządcze i przede wszystkim finansowe dla firmy.
Realizacja wszystkich zadań, jakie stają przed controllingiem operacyjnym w przedsiębiorstwie, jest możliwa przy wyodrębnieniu fizycznej struktury organizacyjnej controllingu, tzn. Działu Controllingu, oraz wyposażeniu go w odpowiedni system informatyczny. Dział Controllingu umiejscowiony jest w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa w pionie Dyrektora Finansowego. Zastępuje on tradycyjną komórkę organizacyjną działu planowania i analiz finansowych oraz określone funkcje (planistyczne i analityczne) działu kosztów.
W Dziale Controllingu, w oparciu o programy produkcyjne, kreuje się krótkookresową politykę finansową firmy wyrażoną w rocznych (kwartalnych, miesięcznych) budżetach operacyjnych kosztów i budżetach finansowych.
Implementacja ww. budżetów do praktyki gospodarczej przedsiębiorstw odbywa się przez kontrolę ich wykonania (zarządzanie przez wyjątki) w ujęciu faz produkcyjnych, podmiotów wewnętrznych (centra kosztów) oraz funkcji ogólnoprodukcyjnych i nieprodukcyjnych zarządzania. Najważniejszą rolę w procesie kontroli wykonania budżetów operacyjnych i finansowych odgrywa Dział Controllingu w połączeniu z kontrolerami kosztów w centrach kosztów.