Wpływ stosowanej polityki rachunkowości na wycenę zapasów

Osiągane wyniki finansowe w spółkach produkcyjnych są zazwyczaj wrażliwe na sposób kalkulacji kosztów. Istotny wpływ na wynik finansowy jednostki ma przyjęta przez nią polityka rachunkowości.

Zdolności produkcyjne

Koszt wytworzenia produktu obejmuje:

• koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz
• uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu.

Koszty bezpośrednie produkcyjne obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty tzw. robocizny bezpośredniej, tzn. pracowników bezpośrednio zaangażowanych w proces produkcyjny (np. cięcie, szycie, składanie elementów w jedną całość itp.), a więc koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją. Koszty bezpośrednie stanowią zatem elementarne składniki wyrobów wyprodukowanych w danym okresie. Zwykle koszty te można przypisać do produktu za pośrednictwem dokumentów księgowych.

Koszty pośrednie bardziej wiążą się z istniejącym potencjałem produkcyjnym, mniej z bezpośrednio prowadzoną działalnością. Niektóre pozycje kosztów pośrednich wiążą się z upływem czasu (czynsze, płace administracji itp.), stąd nazywa się je kosztami okresu. Tego rodzaju kosztów nie włącza się do wyceny produkcji zakończonej lub niezakończonej; koszty te w okresie ich powstania są bezpośrednio odnoszone do rachunku zysków i strat.

Koszty pośrednie produkcyjne (koszty wydziałowe) to koszty pośrednio związane z procesem produkcji, których nie można bezpośrednio zaalokować do wytworzonych produktów, z drugiej strony koszty te są ewidentnie wynikiem prowadzonych procesów produkcyjnych (np. amortyzacja maszyn produkcyjnych, energia zużywana przez maszyny produkcyjne, koszty materiałów pośrednich, jak kleje, farby, koszty robocizny pośredniej, jak koszty majstrów, kierowników zmian produkcyjnych itp.).

Elementy kosztu, które wpływają na wartość zapasu, sumowane razem, nazywają się technicznym kosztem wytworzenia produktu. Wydanie produktu z magazynu i jego sprzedaż jest podstawą ujęcia kosztu wytworzenia produktu do rachunku zysków i strat. Koszt wytworzenia wyrobów, które nie zostały sprzedane i znajdują się w magazynie na dzień bilansowy, zostanie ujęty w aktywach bilansu na koniec okresu.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości do kosztów wytworzenia produktu nie zalicza się kosztów:

• będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych;
• ogólnego zarządu (administracyjnych), które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny;
• magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji;
• kosztów sprzedaży produktów.

Powyżej wymienione kategorie kosztów wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.