Szara strefa. Raport na temat najczęstszych oszustw podatkowych

W rankingu Banku Światowego „Paying Taxes 2010” Polska w porównaniu z ubiegłym rokiem spadła ze 142 miejsca na 151. Wśród 182 badanych krajów Polska ulokowała się pomiędzy Brazylią a Wybrzeżem Kości Słoniowej. Jeszcze gorszy wynik zajęła Polska w kategorii „łatwości” płacenia podatków mierzonej według ilości godzin, które pracownicy podatnika są zmuszeni poświęcić rocznie, aby spełnić wszystkie obowiązki biurokratyczne. Z czasem 395 godzin Polska zajęła 155 miejsce, pomiędzy Gruzją i Jamajką.

Jedną z ciekawszych obserwacji wynikających z powyższego rankingu jest dość wyraźny związek pomiędzy warunkami klimatycznymi a poziomem skomplikowania systemu podatkowego. Ogólnie rzecz ujmując, stopień skomplikowania systemu podatkowego zdaje się rosnąć wprost proporcjonalnie do średnich rocznych temperatur panujących w danym kraju. Polska jest niestety wyjątkiem potwierdzającym powyższą regułę: poziom skomplikowania systemu podatkowego zdawałby się lokalizować Polskę w strefie podzwrotnikowej, niemniej jednak rzeczywistość klimatyczna nie ulega wpływom polityków i urzędników – pozostaje nieustannie mroźna.

Poziom skomplikowania systemu podatkowego, a co za tym idzie postrzegania państwa i jego organów przez podatników jest jednym z najistotniejszych elementów przyczyniających się do powstawania szarej strefy. Ze względu na ilość i uciążliwość przeszkód biurokratycznych w prowadzeniu działalności gospodarczej podatnicy co do zasady postrzegają państwo i jego organy jako wrogów. Dodatkowo, panujące powszechnie przekonanie, że płacone podatki są marnotrawione, sprzyja temu, że podatnicy dość powszechnie i dość łatwo dają sobie przyzwolenie na omijanie przepisów prawa podatkowego.