Jak przygotować się do sporządzania cash flow metodą bezpośrednią

Wszyscy księgowi, finansiści, osoby odpowiedzialne za przygotowywanie sprawozdań finansowych wiedzą, że istnieją dwie metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych (cash flow): bezpośrednia i pośrednia. Jednocześnie zdecydowana większość wybiera metodę pośrednią

Z wyborem metody pośredniej wiąże się szereg problemów i ryzyk nieprawidłowości, głównie w przepływach z działalności operacyjnej, gdyż tam trzeba wykonać szereg korekt/odwróceń/wyłączeń, aby po tych działaniach otrzymać łączną kwotę przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej. Jeśli chodzi o przepływy z działalności inwestycyjnej i finansowej, to w obu metodach należy wprost zaprezentować wpływy i wydatki dotyczące poszczególnych pozycji występujących w tych segmentach rachunku przepływów pieniężnych. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż pojęcie „metoda pośrednia” faktycznie dotyczy tylko przepływów z działalności operacyjnej, gdyż działalność inwestycyjna i finansowa jest zawsze objęta metodą bezpośrednią, niezależnie od wybranego wariantu rachunku przepływów pieniężnych.

Jeśli jednostka nie stosuje specjalnych narzędzi/metod ewidencji, wówczas dane do przepływów trzeba „ręcznie” wydobywać z ksiąg rachunkowych. Operacje/transakcje w działalności inwestycyjnej i finansowej nie są tak częste, jak operacje w ramach działalności operacyjnej, dlatego pozyskiwanie „na piechotę” danych z ksiąg rachunkowych nie jest nadmiernie dotkliwe dla działalności inwestycyjnej i finansowej. Oczywiście ryzyko błędu czai się również w tych segmentach rachunku przepływów pieniężnych, ale jeśli posiada się podstawową wiedzę na temat zasad sporządzania cash flow, to ryzyko błędu jest dużo niższe.

Do najczęstszych błędów w procesie sporządzania rachunku przepływów pieniężnych (niezależnie od stosowanej metody) należą:

• Brak zrozumienia specyfiki/mylenie poszczególnych rodzajów działalności: operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej.
• Działalność inwestycyjna i finansowa – kwoty w tych segmentach rachunku przepływów pieniężnych powinny odzwierciedlać wyłącznie przepływy pieniężne, w związku z tym należy przeanalizować każdą pozycję/zmianę w celu upewnienia się, czy faktycznie był/nie było przepływu środków pieniężnych. Operacje, które mają neutralny wpływ na działalność inwestycyjną i finansową to np.:
• konwersja zobowiązań na kapitał,
• naliczenie odsetek na dzień bilansowy, które to odsetki zwiększają memoriałowo saldo kredytów i pożyczek,
• przeszacowanie nieruchomości inwestycyjnej do wartości godziwej,
• rozpoznanie środka trwałego i zobowiązania z tytułu leasingu finansowego,
• nabycie udziałów w jednostce zależnej i „opłacenie” tych udziałów poprzez konwersję należności od tej jednostki na udziały w jej kapitale.