Biały wywiad – czyli jak pozyskiwać informacje o kontrahencie

W warunkach panujących na rynku we współczesnym świecie, przy wzrastającej konkurencji, informacja stała się jedną z najcenniejszych rzeczy dla przedsiębiorstw. Odpowiednie wykorzystanie zdobytych informacji pozwala podejmować lepsze decyzje, a przez to – zdobyć przewagę konkurencyjną.

Jednym ze skuteczniejszych sposobów na pozyskiwanie informacji jest wywiad gospodarczy, który stanowi bardzo istotny element świata przemysłu i biznesu. Bez wywiadu osiągnięcie sukcesu przez wiele firm byłoby niemożliwe. Wachlarz działań, które są podejmowane w ramach wywiadu gospodarczego, jest bardzo szeroki, a co za tym idzie, postrzeganie tychże działań może być różne. Niejednokrotnie wywiad gospodarczy jest mylony ze szpiegostwem przemysłowym, dlatego też regulacje prawne dotyczące tej materii są inne w różnych krajach czy nawet dziedzinach – to, co nie budzi wątpliwości w jednym resorcie, np. przemyśle, w innych jest zabronione, np. w sporcie – przykładem na to twierdzenie może być sytuacja, która miała miejsce w Formule 1. Zespół McLaren-Mercedes pozyskał dokumentację bolidu Ferrari. Działania te zostały uznane za szpiegostwo, pomimo że szefowie McLarena po ujawnieniu sprawy ogłosili, że nigdy przy projektowaniu bolidu nie stosowali rozwiązań technicznych i technologicznych, jakie były w raporcie włoskiego zespołu, to McLaren został ukarany grzywną w wysokości 100 000 000 USD i dodatkowo odebrano im wszystkie punkty zdobyte w sezonie w klasyfikacji konstruktorów.
Faktycznie wywiad gospodarczy zazwyczaj balansuje na krawędzi szpiegostwa przemysłowego, dlatego wymaga dokładnych regulacji prawnych oraz odpowiedzialnego zachowania ludzi, którzy są w niego zaangażowani. Przede wszystkim chodzi o to, by informacje pozyskiwane przez osoby zajmujące się wywiadem nie stanowiły tajemnicy w rozumieniu prawa. Wymaga to znajomości przepisów określających to, co można uznać za tajemnicę przedsiębiorstwa. Według ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez „tajemnicę przedsiębiorstwa” rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności (Dz. U. 2003.153.1503 z dn. 16 kwietnia 2003 r.) – pamiętamy jednak, że nie wystarczy nazwanie ich przez firmę poufnymi, konieczne są jeszcze odpowiednie działania podjęte w celu zachowania ich w tajemnicy. Czyli w gruncie rzeczy wywiad gospodarczy to pozyskiwanie informacji, które nie są zabronione.
Jeżeli jednak chodzi o wywiad gospodarczy, to istnieje niezwykle rozbudowana struktura zainteresowań wywiadowczych i tym samym możliwość rozróżniania rodzajów tego wywiadu. Wielu specjalistów zajmujących się tymi działaniami mówi o wywiadzie gospodarczym, nazywając go wywiadem o konkurencji czy konkurentach. Inni wyszczególniają wywiad ekonomiczny, a jeszcze inni uznają wywiad gospodarczy jako ogół, a w nim wywiad konkurencyjny, wywiad ekonomiczny, wywiad przemysłowy lub technologiczny. Można podzielić wywiad jeszcze bardziej szczegółowo: na wywiad o produktach czy usługach, wywiad o strategii marketingowej, wywiad finansowy, wywiad o personelu, wywiad o promocji, wywiad o cenach, a także wywiad o klientach, wywiad o Internecie, wywiad w zakresie benchmarkingu i inne.
Innym podziałem pozyskiwania informacji jest rozróżnienie wywiadu na tzw. „biały” i „czarny” ze względu na sposób pozyskiwania informacji, a także sam typ informacji, jakimi interesuje się wywiadowca.
Wywiad biały – jest pozyskiwaniem informacji w sposób zupełnie jawny i tym samym nie dotyczy informacji objętych jakąkolwiek klauzulą i innych chronionych w odmienny sposób. Wywiad czarny – jest przeciwieństwem wywiadu białego i można go określić jako szpiegostwo. Celem są wszystkie informacje chronione prawnie i/lub fizycznie. Do ich zdobycia wykorzystuje się wszelkie możliwe środki i metody, przede wszystkim niejawne, nielegalne, często noszące znamiona przestępstwa.